Ξενάγηση στη Βιβλιοθήκη του Αδριανού

Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ξενάγηση για τους Φίλους του Μουσείου Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 19 Απριλίου 2026 στη Βιβλιοθήκη του Αδριανού, που γειτνιάζει με το Μουσείο μας, στην Πλάκα.

Με ανοιξιάτικο καιρό και μεγάλη συμμετοχή των μελών μας, συγκεντρωθήκαμε για να συναντήσουμε την ξεναγό και μέλος μας Γεωργία Παπαδοπούλου και να περιηγηθούμε σε έναν χώρο άρρηκτα συνδεδεμένο με την πολιτική, κοινωνική και θρησκευτική ζωή της πόλης.

Η Βιβλιοθήκη του Αδριανού σώζεται σήμερα αποσπασματικά, σε βαθμό ωστόσο που μας επιτρέπει να αντιληφθούμε τον πλούτο και τη μορφή της. Το αυτοκρατορικό φόρουμ, που συμβατικά ονομάζεται «Βιβλιοθήκη», κατασκευάστηκε γύρω στο 132 μ.Χ. και αποτέλεσε την «απάντηση» του φιλέλληνα αυτοκράτορα Αδριανού στο γειτονικό φόρουμ του Καίσαρα και του Αυγούστου, τη λεγόμενη σήμερα Ρωμαϊκή Αγορά.

Αποτελούσε χώρο συνεύρεσης για τους Αθηναίους με πολιτιστικές και πολιτικές ανησυχίες, αλλά και καταφύγιο ηρεμίας και γαλήνης. Στο ανατολικό τμήμα της Βιβλιοθήκης υπήρχε σειρά δωματίων· το κεντρικό και μεγαλύτερο από αυτά ταυτίζεται με το Βιβλιοστάσιο, δηλαδή τον χώρο όπου φυλάσσονταν τα βιβλία μέσα σε ειδικά διαμορφωμένες κόγχες στους τοίχους.

Το 267 μ.Χ. το συγκρότημα καταστράφηκε από τους Ερούλους και αργότερα ενσωματώθηκε στο υστερορρωμαϊκό τείχος. Επισκευάστηκε το 412 μ.Χ. από τον Ρωμαίο έπαρχο Ερκούλιο.

Τον 5ο αιώνα μ.Χ., στο μέσον της αυλής, οικοδομήθηκε τετράκογχο παλαιοχριστιανικό κτήριο. Μετά την καταστροφή του, ανεγέρθηκαν διαδοχικά τρίκλιτη βασιλική (7ος αιώνας μ.Χ.) και μονόκλιτη εκκλησία (11ος αιώνας μ.Χ.).

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, στη Βιβλιοθήκη του Αδριανού στεγαζόταν η έδρα του Τούρκου βοεβόδα. Το 1835 οικοδομήθηκε στον ίδιο χώρο ο Οθωνικός Στρατώνας, στη θέση του Βοεβοδαλικίου.

Με τη μεγάλη πυρκαγιά του 1884 καταστράφηκε ολοσχερώς το παζάρι της περιοχής. Το 1885 το ελληνικό κράτος έδωσε άδεια στην Αρχαιολογική Εταιρεία να ξεκινήσει ανασκαφές· μέσα σε δύο χρόνια αποκαλύφθηκε ο χώρος όπως τον βλέπουμε σήμερα, ενώ κατεδαφίστηκαν και οι δύο εκκλησίες που υπήρχαν.

Ευχαριστούμε θερμά όλους όσοι συμμετείχαν και, ιδιαίτερα, τη Γεωργία Παπαδοπούλου για την τόσο ενδιαφέρουσα ξενάγηση. Ραντεβού στην επόμενη δράση μας!

Συνοδεία-κείμενο: Χριστίνα Τζαμάλα

Φωτογραφίες: Χριστίνα Τζαμάλα και Μάρη Τούλα